หนังฟอกฝาด (Vegetable tanned leather) มีดีอย่างไร

หนังฟอกฝาดคืออะไร

หนังฟอกฝาด คืออะไร

หนังฟอกฝาด (Vegetable tanned leather) คือหนังวัวหรือหนังควาย ที่ฟอกโดยใช้สารสกัดจากธรรมชาติ 100%  โดยใช้หนังชั้นบน ( Top Grain) มาทำการฟอก สารที่นำมาฟอกนั้นจะเป็นสารจำพวกเทนนิน (tannin)

ซึ่งเป็นสารที่ได้จากเปลือกต้นไม้ เนื้อไม้ เช่น ต้นควีบราโค ต้นยูคาลิปตัส ซึ่งการฟอกแบบนี้ เป็นวิธีการฟอกหนังที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ ซึ่งหนังชนิดนี้มีความทนทานสูงมาก มีจุดเด่นอยู่ที่ เมื่อเวลาใช้งานไปเรื่อย ๆ สีจะเข้มขึ้นและงดงามขึ้นตามกาลเวลา

หนังฟอกฝาดทำอย่างไร

หนังชนิดนี้ฟอกด้วยกรรมวิธีที่ดั้งเดิมที่สุด โดยฟอกแบบธรรมชาติ จะไม่มีการใช้สารเคมีในการฟอกเลย แม้แต่นิดเดียว เริ่มต้นจากการนำหนังสัตว์ที่ทำความสะอาดแล้วมาใส่ในถังไม้หรือบ่อคอนกรีตที่เตรียมไว้ ต่อเรียงกันไปมาแบบอนุกรม

ภายในจะมีสาร “เทนนิน” (tannin) ซึ่งเป็นสารที่สกัดได้จากต้นไม้จำพวก ต้นควีบราโว ต้นยูคาลิปตัส โดยแช่หนังทิ้งไว้นานมากถึง 2 เดือน จากหลังก็จะนำหนังที่ได้มาไปล้างฝาดออกด้วยกรดออกซาลิก

ซึ่งตรงนี้เป็นขั้นตอนในการล้างฝาดออก ตรงนี้เป็นขั้นตอนที่สำคัญมาก ๆ เพราะจะมีผลต่อคุณภาพของหนัง หลังจากนั้นถึงนำมารีดน้ำออกให้แห้ง ตามด้วยตัดแต่งผิว เจียรผิว หรือนำไปปั่นในถังปั่นให้เกิดลวดลายที่สวยงาม

กระบวนการฟอกหนังชนิดฟอกฝาด
รูปประกอบจาก acksonwayne.com

คุณภาพของหนัง

คุณภาพของหนังชนิดนี้เป็นสิ่งที่คนชอบเครื่องหนังรู้ดีมาตลอดว่าเป็นหนังที่มีความทนทานสูงมาก อีกทั้งยังมีลวดลายที่สวยงาม มีกลิ่นของหนังอ่อน ๆ และมีสีที่หลากหลายให้เลือกใช้มากมาย หรือจะย้อมเองเพื่อให้ได้สีที่ต้องการก็ได้

หนังฟอกฝาดจะมีอายุการใช้งานที่ยาวนานกว่าหนังที่ฟอกแบบโครม (ฟอกด้วยสารเคมี) ดังนั้นเราจะพบเห็นเครื่องหนังที่ต้องการความทนทานมากเป็นพิเศษจะใช้หนังชนิดนี้ในการผลิต เช่น รองเท้า, เข็มขัด, กระเป๋าหนังแท้, อานม้า

รองเท้าที่ผลิตจากหนังวัว จะมีคุณภาพสูงใช้งานได้นาน
รองเท้าที่ทำด้วยหนังฟอกฝาดจะมีความทนทานสูงและสวยงาม

ลักษณะของหนัง

อย่างที่บอกไปแล้วว่าหนังชนิดนี้ใช้สารธรรมชาติในการฟอก กลิ่นของหนังจะเป็นกลิ่นอ่อน ๆ ของธรรมชาติ จะไม่มีกลิ่นของสารเคมีติดอยู่เลย ลักษณะอ่อนนุ่ม สีออกโทนน้ำตาล

ตรงนี้สีจะเข้มหรือจะอ่อนขึ้นอยู่กับส่วนผสมในการฟอกของแต่ละโรงงาน สีของหนังจะเป็นโทนที่ดูอบอุ่น ดูเป็นธรรมชาติ แต่พอใช้งานไปนาน ๆ สีจะเข้มขึ้นไปเรื่อย ๆ

ลักษณะของหนังฟอกฝาด

เหมาะกับผลิตภัณฑ์แบบไหน

เครื่องหนังที่ทำจากหนังฟอกฝาดมักจะเป็น เข็มขัด, รองเท้า, กระเป๋าสตางค์หนังฟอกฝาด, ซองปืน, อานม้า โดยปรกติแล้ว ในช่วงแรกจะแข็งกระด้าง แต่พอใช้ไปได้สักระยะหนึ่งจะมีความยืดหยุ่นมากขึ้น เป็นหนังที่มีราคาแพงกว่าหนังที่ฟอกด้วยสารเคมี (แบบโครม) เนื่องจากใช้เวลาในการผลิตที่นานมากถึง 2 เดือน

กระเป๋าสตางค์หนังแท้ จาก marah รหัส hm078-7
กระเป๋าสตางค์ที่ทำจากหนังฟอกฝาด

ข้อดีของหนังฟอกฝาด

ข้อดีอย่างแรกเลยคือ เป็นหนังที่ฟอกด้วยวิธีการธรรมชาติ ซึ่งเป็นวิธีการที่ได้รับการยอมรับว่าใช้เวลาฟอกนานมาก แต่ผลที่ออกมาคือได้หนังที่มีความทนทานสูงมาก มีอายุการใช้งานไม่ต่ำกว่า 10 ปี

(หากได้รับการดูแลรักษาที่ถูกต้อง) ทำให้เหมาะสำหรับสินค้าที่ต้องการความแข็งแรงทนทานมากเป็นพิเศษจำพวก อานม้า, เข็มขัด, ซองปืน, รองเท้า, กระเป๋าสตางค์อีกทั้งยังมีจุดเด่นที่การเปลี่ยนแปลงของสีของหนัง

หากใช้ไปสักระยะหนึ่ง สีของหนังจะค่อย ๆ เข้มขึ้นไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งเงางามในที่สุด ทำให้เป็นที่ชื่นชอบของคนรักเครื่องหนังแบบวินเทจมาก

กระเป๋าสตางค์ใส่มือถือได้ เป็นกระเป๋ารูปแบบใหม่ที่นิยมมาก
หนังชนิดนี้สามารถนำมาผลิตเป็นเครื่องหนังได้อย่างสวยงาม

ข้อเสียของหนังฟอกฝาด

ในเมื่อมีข้อดีก็ย่อมมีข้อเสีย ข้อเสียที่ชัดเจนคือ ราคา ต้องเข้าใจก่อนว่า ระยะเวลาที่ใช้ในการผลิตนั้นนานมาก ดังนั้นขั้นตอนในการผลิตก็ย่อมมากขึ้น ส่งผลทำให้ราคาขายของหนังชนิดนี้สูงกว่าหนังที่ฟอกด้วยสารเคมี

วิธีดูแลหนังฟอกฝาด

  1. หลีกเลี่ยงการเก็บไว้ในที่อับชื้น เพราะตามธรรมชาติแล้วหนังทุกชนิดไม่ชอบความชื้น เพราะอาจจะเกิดเชื้อราทำให้หนังไม่สวยหรือเป็นจุดตำหนิได้
  2. ต้องระวังเรื่องความสกปรกให้ดี เพราะเป็นหนังที่ฟอกจากธรรมชาติ ดังนั้นจะไม่มีสารเคมีใด ๆ ที่ช่วยทำให้กันน้ำหรือกันเลอะได้เหมือนหนังที่ฟอกด้วยเคมี หากมือเปื้อนคราบสกปรก เช่น น้ำมัน, หมึกปากกา, สีต่างๆ จะเอาออกได้ยากมาก
  3. หลีกเลี่ยงการโดนน้ำ หนังชนิดนี้เมื่อโดนน้ำสีจะเข้มขึ้น แต่จะค่อย ๆ จางลงเมื่อแห้ง ถ้าหากโดนน้ำเยอะจนเปียกก็อาจจะทำให้หนังเปียกจนเปลี่ยนรูปร่างได้เช่นกัน อีกทั้งยังเสี่ยงต่อการเกิดเชื้อราอีกด้วย
  4. การเก็บรักษาก็สำคัญ หากคุณไม่ค่อยได้ใช้แล้วก็ควรจะนำไปเก็บใส่ในถุงผ้า และควรจะใส่ซองกันความชื้นลงไปเพื่อดูดซับความชื้น
  5. หมั่นทำความสะอาดอยู่เสมอ หนังชนิดนี้ก็เหมือนกับหนังชนิดอื่น ๆ คือไม่ชอบความสกปรก ควรจะใช้แปรงขนม้าหรือแปรงอ่อน ๆ ปัดฝุ่นออกบ้าง แล้วใช้ผ้าสะอาดเนื้อนุ่มเช็ดเบา ๆ
ซองแว่นตาหนังแท้จาก marah k060-7
ความสะอาดยังเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดในการดูแลรักษาเครื่องหนัง

สรุป

หนังฟอกฝาดเป็นหนังชนิดหนึ่งที่มีราคาแพง เนื่องจากเป็นหนังที่ฟอกแบบธรรมชาติซึ่งใช้เวลาในการผลิตที่นานกว่า อีกทั้งยังต้องใช้หนังคุณภาพสูงในการผลิตด้วย จุดเด่นเป็นเรื่องของความทนทานและสีของหนังที่เปลี่ยนไปตามการใช้งานของแต่ละบุคคล 

แต่จุดด้อยก็ยังคงเป็นในเรื่องของราคาที่สูงกว่าหนังที่ฟอกด้วยสารเคมี  รวมไปถึงการดูแลรักษาเครื่องหนังที่ค่อนข้างจะลำบากสำหรับมือใหม่ที่เพิ่งใช้หนังแท้เป็นครั้งแรก ๆ

คำถามประจำบทความ

หนังฟอกฝาดทำมาจากอะไร

ตอบ หนังฟอกฝาดคือการนำหนังสัตว์มาฟอกด้วยวิธีทางธรรมชาติ ซึ่งส่วนมากจะนำหนังสัตว์ประเภทหนังวัวหรือหนังควายมาฟอก เนื่องจากได้พื้นที่ในการใช้งานที่สูงกว่าหนังชนิดอื่น

การฟอกแบบธรรมชาติคือการนำหนังไปฟอกด้วยสารธรรมชาติอย่าง เทนนิน ซึ่งได้มาจากสารสกัดจากต้นไม้ เช่น ต้นควีบราโว ต้นยูคาลิปตัส โดยใช้เวลาแช่นานถึง 2 เดือนกว่าจะได้หนังที่พร้อมฟอกออกมาใช้งาน

หลังจากนั้นจะมีการผลิตด้วยสูตรต่างๆ ของแต่ละโรงฟอก ไม่ว่าจะเป็นการเจียรผิวให้เรียบ หรือจะเป็นการปั่นเม็ดให้ดูสวยงามรวมไปถึงการทำสีให้หนังดูสวยมากยิ่งขึ้น

หนังฟอกฝาดดูแลยากไหม

ตอบ หนังฟอกฝาดก็เหมือนกับหนังแท้ชนิดๆ อื่น เช่นหนังนิ่ม, หนังชามัวร์, หนังออย, หนังCCo หนังพวกนี้ก็ต้องมีการดูแลรักษาที่ถูกต้องเช่นกัน เพราะหากใช้งานแบบไม่ดูแลเลยก็จะทำให้หนังมีอายุที่น้อยลงไป

การดูแลรักษาเบื้องต้นก็จะเป็นการดูแลในเรื่องความสะอาดของตัวเครื่องหนัง ต้องหมั่นทำความสะอาดด้วยการปัดฝุ่น เอาผ้าเช็ดเบาๆ อย่าให้เปียกน้ำ หรือโดนความชื้นมากเกินไป เพราะความชื้นจะทำให้หนังเกิดเชื้อราได้

ในส่วนของการเก็บรักษาหากไม่ค่อยได้ใช้งาน ควรเก็บไว้ในถุงผ้าที่สะอาดแล้วใช้ซองกันความชื้นดูดความชื้นออกไปเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเชื้อรา

หนังฟอกฝาดหาซื้อได้ที่ไหน

ตอบ หนังฟอกฝาดจะหาซื้อได้ตามโรงฟอกต่างๆ แต่หากจะเอาสะดวกก็ซื้อจากร้านขายส่งเลยก็ได้ ซึ่งร้านขายส่งจะมีแหล่งซื้อขายใหญ่ๆ 2 ที่คือ
1. วงเวียนใหญ่
2. เสือป่า

ทั้งสองที่นี้มีร้านขายหนังแท้อยู่มากมาย ราคาก็แตกต่างกันออกไปแล้วแต่คุณภาพและชนิดของหนังฟอกฝาด หากเป็นหนังที่นำเข้ามาจากต่างประเทศเช่นประเทศ อิตาลีก็จะมีราคาที่แพงขึ้นไปอีก

แต่โดยทั่วไปแล้วร้านขายหนังจะขายหนังฟอกฝาดที่ผลิตจากโรงฟอกไทยเสียมากกว่า เนื่องจากมีราคาที่ถูกและคุณภาพที่ใช้งานได้ดี โดยร้านขายหนังที่แนะนำให้ซื้อ คือ วงเวียนใหญ่ จะเป็นร้าน กิจเจริญค้าหนัง, กล่องสวย, วัฒนาพรค้าหนัง หากเป็นเสือป่าแนะนำร้าน จงรุ่งเรื่องค้าหนัง

อ้างอิง

https://bestleather.org
https://jacksonwayne.com
https://www.tannins.org
https://www.galenleather.com